ລະບອບການປິ່ນປົວພະຍາດວັນນະໂລກໃນຜູ້ໃຫຍ່

Update ການປີ່ນປົວພະຍາດໄຂ້ແມງແດງໃນລາວ 2018

Update ການປີ່ນປົວພະຍາດໄຂ້ແມງແດງໃນລາວ 2018

ປະຈຸບັນແມ່ນສາມາດໃຊ້ຢາຕ້ານເຊື້ອ Doxycycline ໃນແມ່ຍີງຖືພາ ແລະ ໃນເດັກອາຍຸຕໍ່າກວ່າ 8 ປີໄດ້ແລ້ວ, ອີງໃສ່ການຄົ້ນຄົ້ວາຕ່າງຕ່າງໃນຕ່າງປະເທດ ແລະ ໃນລາວແມ່ນຈະບໍມີບັນຫາຕໍ່ແມ່ນຍີງຖີພາ ແລະ ເດັກອາຍຸຕໍ່າກວ່າ 8 ປີ, ບໍມີບັນຫາຕໍ່ຕັບ ແລະ ບໍມີຜົນການຢັບຢັ້ງການຈະເລີບເຕີບໂຕຂອງກະດູກ.

ຢາທີ່ໄຊ້ບໍ່ໄດ້ຜົນໃນພະຍາດໄຂ້ແມງແດງປະຈຸບັນນີ້ແມ່ນ azithromycin 

ໄລຍະເວລາການປົວໄຂ້ແມງແດງແມ່ນ 3-7 ມື້
ປະລິມານຢາທີ່ໃຫ້ໃນແມ່ຍີງຖືພາ ແລະ ເດັກຕໍ່າກວ່າ 8 ປີ ແມ່ນບໍໃຫ້ກາຍ 200 mg/ມື້ ບໍໃຫ້ກາຍ 14 ມື້

ໄຂ່ຫລັງອັກເສບ( nephritis)

ວິວັດຂອງໄຂ້ຍຸງລາຍ

ໄຂ້ບໍ່ຮູ້ສາເຫດ

         ການຈະບົ່ງມະຕິເປັນໄຂ້ບໍ່ຮູ້ສາເຫດແມ່ນຕ້ອງຖືກຕ້ອງຕາມເງື່ອນໄຂລຸ່ມນີ້:

• ມີໄຂ້ຕໍ່ເນື່ອງກັນເປັນໄລຍະເວລາຢ່າງນ້ອຍ 3 ອາທິດ
• ໄຂ້ສູງຫຼາຍກ່ວາ 38,3°C ຫຼາຍຄັ້ງຮ່ວມກັນ
• ບໍ່ສາມາດບົ່ງມະຕິຫາສາເຫດຂອງໄຂ້ໄດ້ຫຼັງໜຶ່ງອາທິດ ໂດຍທີ່ຄົນເຈັບເຂົ້າຮັບການປິ່ນປົວ ແລະ ຮັບການບົ່ງມະຕິ.

ຂໍ້ບົ່ງຊີ້ເປັນທໍ່ທາງເດີນນ້ຳບີອັກເສບ (acute cholangitis)

ຂໍ້ບົ່ງຊີ້ເປັນ acute cholangitis ຕາມ Tokyo Guidelines

ອາການສະແດງວ່າເປັນ acute cholangitis

(1) ມີອາການຂອງ Charcot’s triad (ມີໄຂ້ ແລະ ຫຼື ສັ່ນ + ເຫຼືອງ + ເຈັບທ້ອງຊ່ວງເທີງ ຫຼື ຊ່ວງເທີງຂວາ )
(2) ມີ A + B ແລະ C                      ( ຕ້ອງການ download file ກົດນີ້ )

ການປີ່ນປົວກະເພາະອັກເສບ

ການປີ່ນປົວກະເພາະອັກເສບ ( ຢາກ download file ເອກະສານນີ້ click ທີ່ນີ້: ກົດນີ້)

ກະເພາະອັກເສບ

•      ໃຫ້ແບບນ້ຳ ຫຼື ແບບເປັນເມັດAluminum hydroxide   ຫຼື Megnesium hydroxide

•      Mebeverine 135 mg(Duspatin 135 mg) ສຳລັບ GI spasm(ປັ້ນ)

•      BUSCOPAN ສຳລັບ GI spasm(ປັ້ນ)

•      Metamizole ສຳລັບຄວາມເຈັບ

•      Omeprazole 20 mg

•      H₂ receptor blockers (cimetidine [Tagamet]…): Oral cimetidine 300 mg q6h

                   (ຖ້າເຈັບແຮງສາມາດໃຫ້ (IVD) infusion ຂະນາດ 37.5–75 mg ຊົ່ວໂມງ)

•      ສາມາດໃຫ້ Prostaglandins (e.g., misoprostol [Cytotec]): ຊ່ວຍບັນເທົາ gastric mucosal injury, ແນະນຳໃຫ້ 100–200 mcg q.i.d.

•      ໃຫ້ PPIs ເມື່ອເວລາການໃຊ້ antacids ຫຼື H₂ receptor blockers.

ໄຂ້ເຫຼືອງ (Yellow fever)

ໄຂ້ເຫຼືອງ (Yellow fever)

ແມ່ນເກີດຈາກການຕິດເຊື້ອຈຸລະໂລກ (virus), ເຊື້ອເປັນ RNA virus ຢູ່ໃນຄອບຄົວ Flavivirus . ການຕິດຕໍ່ ເຊື້ອຊະນີດນີແມ່ນຍູງ Aedes aegypti ຕົວແມ່ເປັັນຕົວນຳເຊື້ອ.

ແມ່ນເປັນ 200,000 ກໍລະນີ, ຕາຍ 30,000 ໃນທູກປີ, ປະມານ 90% ແມ່ນເກີດຢູ່ໃນ Africa, ເຂດຮ້ອນຂອງ  South America ແຕ່ ບໍເຄີຍເຫັນໃນ Asia.

ອາການສະແດງ

ປະຫວັດ: ມີປະຫວັດໄປເຂດທີ່ມີການລະບາດ,

ເຊື້ອຈະມີການບົ່ມຕົວ 3 ຫາ 6 ວັນ.

-       ສ່ວນຫຼາຍຈະມີອາການປານກາງເຊັ່ນ: ໄຂ້, ເຈັບຫົວ, ເຈັບກ້າມຊີ້ນ, ອີດເມື່ອຍ.

-       ມີພຽງ 15 % ຈະມີອາການຮູນແຮງເຊັ່ນ: ໄຂ້, ເຈັບຫົວ, ເຈັບກ້າມຊີ້ນ, ອີດເມື່ອຍ, ເຈັບແອວສ່ວນລູ່ມ, ປູ້ນທ້ອງ, ປວດຮາກ, ວີນຫົວລາຍຕາ , ເຫຍື່ອເມືອກຕາແດງ, ອາການເຫຼືອງ.

ການກວດກາຮ່າງກາຍ:

ເປັນໄຂ້ຍ່ຽວໜູ

ເປັນໄຂ້ຍ່ຽວໜູ

·         ເລີ່ມຕົ້ນເຈັບຫົວແຮງ

·         ໄຂ້ >  39-40 ອົງສາ

·         ເລືອດໄຫຼຢູ່ເຫຍື່ອເມືອກຕາທັງ 2 ຂ້າງ

·         ເຈັບກ້າມຊີ້ນ

·         ມີອາການຂອງເຫຍື່ອຫຸ່ມສະໝອງອັກເສບ

·         ເປັນເຫຼືອງ

·         ອາການໜາວສັ່ນ

·         ປວດຮາກ, ​ຮາກ

·         ເຈັບກ້າມຊີ້ນ

·         ຜື່ນແດງ

·         ສຳພັດກັບສັດ ຫຼື ນ້ຳທີ່ມີເຊື້ອ

·         ກວດຍ່ຽວພົບ Albumin

·         ກວດ CBC: ເມັດເລືອດຂາວສູງ, ເມັດເລືອດນ້ອຍຕ່ຳ

ການປີ່ນປົວ

ການຄິດໄລ່ນ້ຳສຳລັບ dengue fever

ການຄິດໄລ່ນ້ຳສຳລັບ dengue fever               

Maintainance :

0 – 10kg M: weight(kg) x 100ml/kg/day

10 – 20kg M:1000ml + weight over 10(Kg) + 50ml/kg/day

>20kg M: 1500ml + weight over 20(kg) x 20ml/kg/day

Maintainance + 5% deficit ແມ່ນຄິດໄລ່ປະລິມານນ້ຳເພື່ອສຳລັບຄົນເຈັບເປັນ dengue

ຕົວຢ່າງ:

ວິທີຄິດໄລ່ Maintainance + 5% deficit  ໃນຄົນເຈັບເປັນ dengue fever ຄົນເຈັບ 28 kg

-       M: 1500 + (28-20) X 20 = 1660 ml

-       5% =

1 kg                           1000 ml

28 kg                         28 000 ml                          100%

                                   X                                        5 %

=>  X =1400 ml

ໃນ 5% deficit ແມ່ນຈະເທົ່າກັບ 1400 ml

ປະລິມານນ້ຳທີ່ໃຊ້ແມ່ນ  1660 ml + 1400 ml = 3060 ml

ຄໍອັກເສບ

Pharyngitis/tonsillitis/amidalitis 

ນີ້ຍາມ (DEFINITION)

Pharyngitis/tonsillitis/amidalitis  ແມ່ນການອັກເສບຄໍ ຫຼື ອັກເສບ ຕ່ອມ ອາມີດານ, ສາມາດພົບທັງເພດຊາຍຍີງເທົ່າກັນ

ເຊື້ອພະຍາດທີ່ພົບ:

• ເຊື້ອViruses:

1. Respiratory syncytial virus

2. Influenza A and B

3. Epstein-Barr virus

4. Adenovirus

5. Herpes simplex

• ເຊື້ອ Bacteria:

1. Streptococcus pyogenes

2. Neisseria gonorrhoeae

3. Arcanobacterium haemolyticum

• Other organisms:

1. Mycoplasma pneumoniae

2. Chlamydophila pneumoniae

ອາການ ແລະ ອາການສະແດງອອກທີ່ພົບ

ການແຍກອາການຕ່າງໆຈາກສາຍເຫດ

• ຖ້່າຈາກການຕິດເຊື້ອ Virus:           ແນະນຳ ໃຫ້ກີນ້ຳອຸ່ນ, ເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍອົບອຸນ

2. ໄຂ້ບໍ່ສຸງປານໃດ                                ກີນຢາແກ້ປວດ ຖ້າມີອາການເຈັບ

3. ໄອ                                            ຜັກຜ່ອນໃຫ້ພຽງພໍ

4. ບໍ່ເຈັບຄໍ

• ຖ້າຈາກການຕິດເຊື້ອ Bacterial ຕ່າງໆ ( ໂດຍສະເພາະ group A streptococci ):

1. ຈະມີໄຂ້ສຸງ

2. ຫລືອາດເຫັນມີການຕິດເຊື້ອຕາມລະບົບອື່ນອີກ

3. ເຈັບຄໍ, ສຽງແຫບ, ໄອ, ...

4.ຖ້າເປັນຮຸນແຮງ ອາດມີ ຫນອງ, ອ້າປາກບໍ່ໄດ້, ເຈັບແຮງ. ລີ້ນບວມ...

ການບົ່ງມະຕິ

ແມ່ນອີງໃສ່ອາການ ແລະ ຜົນຈາກວິເຄາະ

ການສັ່ງວິເຄາະ

Ø  Rapid streptococcal antigen test

Ø  ເອົາສີ້ນສ່ວນໃນຄໍໄປປູກ

Ø  Complete blood count (CBC)

ຖ້າຕິດເຊື້ອ Streptococcal ຈະເຫັນເມັດເລືອດຂາວສຸງ (leukocytosis)

Rx ການປີນປົວ

ປົວແບບບໍ່ໃຫ້ຢາ:

 • ດື່ມນ້ຳອຸ່ນ( ຖ້າຮຸນແຮງໃຫ້ໃສ່ນ້ຳ)

• ອົມ ຫລື ບ້ວນນ້ຳເກືອ ( ນ້ຳ Normal Saline ) ເພື່ອໃຫ້ໂຜ້ງຄໍມີຄວາມຊຸ່ມຊື່ນ

ໃຫ້ຢາ:

• Paracetamol (acetaminophen) 10 ຫາ 15 mg/kg/ເທື່ອ. ໃຫ້ທຸກ 4 ຫລື 6 ຊົ່ວໂມງ; ກໍລະນີ ເຈັບ, ໄຂ້

• ຖ້າສົງໃສ ຫລື ມີການພິສຸດວ່າ ມີການຕິດເຊື້ອ streptococcal

1.ໃຫ້ Penicillin V ຊະນິດກີນ 50 000 ຫາ 100 000 UI ແບ່ງໃຫ້ໃຫ້ 4 ຄັ້ງ ເປັນເວລາ 10 ມື້

ຫລື ໃຫ້ benzathine penicillin 1.2 ລ້ານ UI  (ໃຫ່ໃນເດັກອາຍຸຕ່ຳກວ່າ 5 ປີ) ແມ່ນໃຫ້ 6 00 000 UI ໃຫ້ເທື່ອດຽວ, ອາຍຸ ເກີນ 5 ປີ ໃຫ້ 1.2 ລ້ານ ເທື່ຶອດຽວ, ຜູ້ໃຫຍ່ 2 ລ້ານ ເທື່ອດຽວ

2. ໃນຄົນທີ່ແພ້ penicillin ໃຫ້ Erythromycin 500 mg  40 mg/Kg/ວັນ ແບ່ງໃຫ້ ເປັນ 4 ເທື່ອ/ວັນພາຍໃນ 10 ວັນ

3. ຖ້າຕິດ ເຊື້ອ gonococcal ໃຫ້ ceftriaxone 125 mg IM ຫນື່ງເທື່ອ.

4. Amoxicillin 500 mg 3 ເທື່ອຕໍ່ວັນ ໃຫ້ 10 ວັນ

ເຫຍື່ອຫຸ່ມສະຫມອງອັກເສບ

ເຫຍື່ອຫຸ່ມສະຫມອງອັກເສບ

1.   ລັກຊະນະທາງ clinic( clinical feature)

History (ປະຫວັດ)	Sensitivity	Specificity
ເຈັບຫົວ(Headache)	50%
ປຸ້ນທ້ອງປວດຮາກ ແລະ ຮາກ (Nausea and vomiting )	30%
ເຈັບຄໍ ແລະ ເຈັບຫຼັງ (Neck and back)	28%
Physical (ກວດກາຮ່າງກາຍ)
ໄຂ້ (Fever)	85%
ຄໍແຂງ (Neck stiffness)	70%
ສະຕິມີກາຍປ່ຽນແປງ (Altered mental state )	67%
ມີຜື່ນ (Rash )	22%
ອາການທາງຂອງປະສາດສຸນກາາງ (focal neurologic finding)
Kernig sign	9%	100%
Brudzinski sign	8%	95%

ຖ້່າຮາກຂາດ 3 ຢ່າງນີ້: (ໄຂ້, ຄໍແຂງ, ສະຕິມີການປ່ຽນແປງ) ແມ່ນອາດບໍເປັນ meningitis ໄດ້. ຖ້າມີ 3 ຢ່າງນີ້ມາ ແລ້ວຄວາມເປັນໄປໄດ້ທີ້ຈະເປັນເຫຍື້ອຫຸ້ມສະໝອງອັກເສບໄດ້ສຸງ.

2.    ປັດໃຈສ່ຽງທີ່ພາໃຫ້ເປັນ (RISK FACTORS)

-       S. pneumoniae pneumonia,

-       otitis media

-       mastoiditis

-       Sinusitis

-       Head trauma with CSF leak

-       endocarditis

-       Alcoholism

-       immunosuppression

-       Diabetes

-       hepatic failure

-       renal failure

-       collagen vascular disease

-       HIV

3.   ອາການສົນຈາກເຫຍື່ອຫຸ້ມສະຫໝອງອັກເສບ( meningitis complications)

Neurologic complications

·         herniation

·         stroke

·         vasculitis

·         acute cerebral hemorrhage

·         seizures

·         hearing loss

Systemic complications

•      septic shock

•      pneumonia

•      ARDS

4.   ເຫຍື່ອຫຸ້ມສະໝອງອັກເສບຊ້ຳເຮື້ອ (CHRONIC MENINGITIS)

ແມ່ນ > 4 ອາທີດຂື້ນໄປ ແລະ ສົມທົບກັບການທີ່ເຫັນຜົນ CSF ຜີດປົກກະຕິຕໍ່ເນື່ອງ

ຖ້າເປັນແນວນີ້ແມ່ນຄວນຄິດຫາ:

•      ຕິດເຊື້ອ TB ຕໍ່ກັບເຫຍື່ອຫຸ່ມສະຫມອງ.

•      ຕີດເຊື້ອລາ(fungal infections)

•      ມະເຮັງຕ່ອມນ້ຳເຫຼືອງ (lymphoma)

•      leptomeningeal carcinomatosis

5.    ຜົນຂອງການອັກເສບຂອງເຫຍື່ອຫຸ້ມສະໝອງ (Effects of meningeal inflammation)

·         protein ແລະ ຈຸລັງເມັດເລືອດຂາວຕ່າງໆເພີ່ມຂື້ນ (Increasing CSF protein and cell count)

·         ນ້ຳເຫຍື່ອຫຸ້ມສະຫມອງກໍເພີ່ມຂື້ນ (Increased brain water)

·         ຄວາມດັນໃນກະໂລກຫົວກໍສຸງຂື້ນ(Increased CSF (= intracranial) pressure.)

·         Reduced cerebral perfusion pressure.

·         ສ່ຽງຕໍ່ການອຸດຕັນທາງເດີນຂອງນ້ຳໃນຫວ່່າງເເຫຍື່ອຫຸ້ມສະຫມອງ(Risk of CSF obstruction leading to hydrocephalus.)

6.   ຂໍ້ບົ່ງຊີ້ໃນການແທງເອົານ້ຳເຫຍື້ອຫຸ້ມສະໝອງໄປວິໄຈ (Lumbar puncture indications)

ສົງໃສເປັນ

}  meningitis

}  subarachnoid hemorrhage (SAH)

}  Guillain-Barré syndrome

}  carcinomatous meningitis

7.   CSF analysis

ຄ່າປົກກະຕິ ຂອງ CSF)

ຄວາມດັນເວລາເປີດ CSF : 50–180 mmH2O ລະດັບນ້ຳຕານ: 40–85 mg/dL. Protein (total): 15–45 mg/dL. Lactate dehyrogenase: 1/10 of serum level. Lactate: less than 35 mg/dL. ເມັດເລືອດຂາວ (WBC): 0–5/µL (ຜູ້ໃຫຍ່ /ເດັກນ້ອຍ); ເດັກເກີດໃໝ່ສາມາດຮອດ 30/µL Gram stain: ໃຫ້ຜົນລົບ. ເອົາໄປປູກ: sterile. Specific gravity: 1.006–1.009. Syphilis serology: negative. Gross appearance: ສີໃສ ລະຫວ່າງການ: 60–70% lymphocytes; up to 30%  monocytes  ແລະ macrophages; ອື່ນໆ 2% .

Bacterial Meningitis
ນ້ຳຕານ (mg/dL):	ປົກກະຕິ ຫຼື ຕ່່ຳ<40 mg/dL.
Protein (mg/dL)	(Marked increase)  > 250 mg/dL.
WBCs (cells/µL)	>500 (usually > 1000).  Early: May be < 100.
Cell differential:	Predominance of Neutrophils (PMNs)
ປຸກເຊື້ອ	ໃຫ້ຜົນບວກ
ຄວາມດັນເວລາເປີດ	ສຸງ

Fungal Meningitis
ນ້ຳຕານ (mg/dL):	<40 mg/dL (Low)
Protein (mg/dL)	(moderate to marked increase) 25 -500 mg/dL
WBCs (cells/µL)	Variable (10 -1000 cells/µL) <500cells/µL.
Cell differential:	Predominance of Lymphocytes
Culture:	Positive (fungal)
ຄວາມດັນເວລາເປີດ	Variable

Tubercular Meningitis

ນ້ຳຕານ (mg/dL): <40 mg/dL (Low) Protein (mg/dL) (moderate to marked increase) 50 -500 mg/dL WBCs (cells/µL) Variable (10 -1000 cells/µL) <500cells/µL. Cell differential: Predominance of Lymphocytes Culture: Positive for AFB ຄວາມດັນເວລາເປີດ Variable

Viral Meningitis

ນ້ຳຕານ (mg/dL): ປົກກະຕິ   (> 40 mg/dL.) Protein (mg/dL) <100 mg/dL (moderate increase) WBCs (cells/µL) < 100 cells/µL. Cell differential: Early: neutrophils. Late: lymphocytes. Culture: ຜົນລົບ ຄວາມດັນເວລາເປີດ ປົກກະຕິ